Wylfa Newydd Nuclear Power Station

The views expressed in this page do not represent those of the Planning Inspectorate. This page consists of content submitted to the Planning Inspectorate by the public and other interested parties, giving their views of this proposal.

Wylfa Newydd Nuclear Power Station

Received 09 August 2018
From PAWB, Pobl Atal Wylfa B/People Against Wylfa B

Representation

Cyflwynaf y sylwadau canlynol ar ran mudiad PAWB, Pobl Atal Wylfa B/People Against Wylfa B

Cynhaliwyd cyfarfod galw i mewn gan Gyfoeth Naturiol Cymru yn Llangefni yn Chwefror 2017 fel rhan o'u hymgynghoriad ar ollyngiadau nwyol a hylifol o adweithyddion newydd posibl yn y Wylfa. Hefyd yn bresennol oedd Hitachi a'r Swyddfa Reoleiddio Niwclear. Yn ystod y sesiwn, cawsom drafferth mawr i gael unrhyw fath o atebion i gwestiynau yngl?n â storio'r gwastraff ymbelydrol o ddau adweithydd Hitachi mewn storfa dros dro ar y safle. Gwyddom y byddai Hitachi yn defnyddio tanwydd wraniwm dwysach yn yr adweithyddion fyddai'n creu gwastraff poethach a mwy ymbelydrol na'r hyn a gynhyrchwyd yn hen adweithyddion niwclear y Wladwriaeth Brydeinig. Gan gymryd oes weithredol o 60 mlynedd i'r adweithyddion hyn, oes gennych chi fel Arolygaeth ffigurau yngl?n â chrynswth y gwastraff o'r tanwydd i seilio eich ystyriaethau cynllunio a dadansoddi arnynt. Nid oedd y sesiwn yn Llangefni yn addo'n dda o gwbl gyda rhyw fath o gynllwyn o dawelwch a diffyg parodrwydd o gyfeiriad y tri chorff i ateb cwestiynau am sut y byddai'r gwastraff yn cael ei storio a beth fyddai lefel ei ymbelydredd? Mae angen atebion manwl ar beth fyddai lefelau'r ymbelydredd dros holl gyfnod gweithredol posibl y ddau adweithydd a thu hwnt i hynny pan fyddent yn cael eu dadgomisiynu.

Yn ail,mae angen atebion clir a diamwys eto i ba ardrawiadau all holl adeiladau safle Wylfa Newydd wrthsefyll, yn enwedig y ddau adweithydd a'r storfa wastraff ymbelydrol. Er enghraifft, ardrawiad damweiniol neu fwriadol faleisus gan awyren. Dylid hefyd ystyried effaith ardrawiad arfau uwchsonig sy'n gallu bwrw taflegryn allan ar gyflymder o 5000 milltir yr awr mewn ymosodiad terfysgol neu wrthdaro rhyfel llawn.

Oherwydd maint enfawr y gwaith o godi dau adweithydd niwclear newydd yn safle'r Wylfa, dylai'r Arolygaeth edrych yn fanwl iawn ar effeithiau niweidiol prosiect o'r fath ar sefyllfa tai ar rent, digartrefedd oherwydd bod pobl yn cael eu prisio allan o'r farchnad brynu a rhentu leol, effaith negyddol ar fusnesau a thwristiaeth a gwasanaethau cyhoeddus, boed yn Heddlu, y Gwasanaeth Iechyd ac Ambiwlans, y Gwasanaeth Tân, a Chynghorau Sir. Mae ein holl wasanaethau cyhoeddus yn gwegian yn barod yn sgîl blynyddoedd o bolisïau llymder didrugaredd. Sut fyddai'r gwasanaethau hynny yn ymateb i'r pwysau ychwanegol fyddai'n dod yn sgîl mewnlifiad enfawr o weithwyr adeiladu a'u teuluoedd i Fôn a Gwynedd?

Cafodd dyfodiad gorsaf gyntaf y Wylfa effaith ar y Gymraeg yng nghymunedau gogledd a dwyrain Môn yn arbennig. Gallai effaith presenoldeb hyd at 8000 o weithwyr adeiladu ar safle adeiladu Wylfa B danseilio'r iaith Gymraeg yn ddifrifol ac achosi iddi fod yn iaith leiafrifol ym Môn. Byddai'r fath fewnlifiad yn fwy na 10% o boblogaeth yr ynys gyfan, ac ar gyfaddefiad Horizon eu hunain, byddai o leiaf 75% o'r gweithlu adeiladu yn dod o'r tu allan i'r ardal leol. Mae'r ardal leol gyda llaw yn estyn hyd at Gaer a Glannau Merswy, felly hyd yn oedd o fewn y pwll hwnnw o weithwyr, gallai llawer ohonynt fod yn ddiGymraeg. Mae'r cais ar gyfer safle'r Wylfa yn unigryw oherwydd sensitifrwydd iethyddol yr ardal, sef y sir gyda'r ail ganran uchaf o siaradwyr Cymraeg yng Nghymru. Gallai'r holl adeiladwyr hefyd gael effaith ar y sir Gymreiciaf o ran canran sef dros y ddwy bont yng Ngwynedd. Mae'n ddyletswydd arnoch fel Arolygaeth i roi ystyriaeth lawn i'r dimensiwn iethyddol unigryw hwn. Mae Horizon ei hunain yn cydnabod y bydd y fath fewnlifiad enfawr yn cael effaith andwyol ar y Gymraeg yn ei chymunedau. Dylai hynny ynddo'i hun atal y datblygiad rhag cael ei wireddu.

Mae gan y tir a gafodd ei brynu yn y Wylfa gan Hitachi, a'r tin sy'n ffinio nodweddion arbennig. Mae achos cryf iawn oherwydd agosrwydd Llwybr Cenedlaethol yr Arfordir, tair ardal o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig a lleoliad yr holl safle o fewn Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol Arfordir Môn i wrthod y cais am Orchymyn Cydsynio Datblygu. Mae preseoldeb rhywogaethau bywyd gwyllt yn yr ardal yn ffactor pwysif arall gyda hynodrwydd yr ardal fel un o brif ardaoledd magu môr-wenoliaid yng ngwledydd Prydain. Hyderwn y bydd Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt Gogledd Cymru yn cyflwyno achos cryf dros ddiogelu'r amrywiaeth gyfoethog honno ac yn gwrthwynebu dinistrio'r amgylchedd hynod hwn am byth. Apeliwn arnoch fel mudiad i wrthwynebu cais Horizon am Orchymyn Cydsynio Datblygu am yr holl resymau uchod, ac am mai technoleg eithriadol o ddrud, peyglus, budr, hen ffasiwn a bygythiol i iechyd amgylchedd a dynol yw ynni niwclear.

Dylan Morgan
Cydlynydd PAWB
(Address Redacted)